Vergi Danışmanlığı
Vergi İncelemesine Hazırlık
Vergi incelemesine hazırlık, defter ve belgelerin ibrazı, inceleme tutanaklarının takibi, uzlaşma ve itiraz sürelerinin izlenmesi; tasdik gereken işlemlerde yetkili yeminli mali müşavir için kayıt ve belge hazırlığı.
İletişim formu
Genel Bakış
Vergi incelemesinin amacı, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. İnceleme; Vergi Müfettişleri, Vergi Müfettiş Yardımcıları, ilin en büyük mal memuru ve vergi dairesi müdürleri tarafından yapılır; Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanlar da inceleme yetkisine sahiptir. (VUK m. 134, 135) Kanunlara göre defter tutmak, belge düzenlemek, saklamak ve ibraz etmekle yükümlü olan gerçek ve tüzel kişiler incelemeye tabidir. (VUK m. 137)
İncelemenin sonucu büyük ölçüde defter kayıtlarının ve belgelerin düzenine bağlıdır. Defter tutmakla yükümlü olanlar, defterlerini ve belgelerini ilgili oldukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl süreyle saklar ve istendiğinde ibraz eder. (VUK m. 253, 256)
KEYBIZ CPAs & Advisors, inceleme sürecinde istenen defter, belge ve elektronik kayıtları hazırlar, mutabakat ve açıklama dosyalarını düzenler, inceleme tutanaklarını takip eder ve şirketi uzlaşma ile itiraz yollarının süreleri hakkında bilgilendirir. Tasdik gereken işlemlerde tasdik raporunu, 3568 sayılı Kanun uyarınca yetkili yeminli mali müşavir düzenler ve imzalar; KEYBIZ CPAs & Advisors tasdik raporu düzenlemez, rapora esas kayıt, liste ve belgeleri hazırlar ve şirketin seçtiği yeminli mali müşavirle birlikte çalışır. (3568 sayılı Kanun m. 2/B, 12) Kayıt düzeni için Yasal Defter Tutma sayfamıza bakabilirsiniz.
Vergi İncelemesinin Aşamaları
-
İnceleme Öncesi: İzaha Davet ve Pişmanlık
İzaha davet: Vergi incelemesine başlanmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden önce, vergi ziyaına ilişkin ön tespitler bulunduğunda mükellef izaha davet edilebilir. İzahat, davet yazısının tebliğinden itibaren otuz gün içinde verilir. İzahatı yeterli bulunanlar hakkında bu konuda incelemeye sevk veya takdir komisyonuna sevk yapılmaz. 359 uncu maddede yazılı fiillerle ilgili ön tespitlerde, Kanunda belirtilen sınırlı haller dışında izaha davet yapılmaz. (VUK m. 370)
Pişmanlık: Beyana dayanan vergilerde, kanuna aykırılığı incelemeye başlanmadan ve ihbar yapılmadan önce kendiliğinden bildiren mükellef; eksik veya yanlış beyanını bildirimden itibaren 15 gün içinde düzeltir, verilmemiş beyannamesini aynı süre içinde verir ve ödenmemiş vergiyi gecikme zammı oranında hesaplanan tutarla birlikte öderse vergi ziyaı cezası kesilmez. İzaha davet edilen mükellef, davete konu hususta pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz. (VUK m. 370, 371)
-
İncelemeye Başlama ve İncelemenin Yeri
İncelemenin ne zaman yapılacağının önceden haber verilmesi zorunlu değildir. İnceleme elemanı, incelemenin konusunu ve incelemeye başlandığını mükellefe yazıyla bildirir. (VUK m. 138, 140) İnceleme esas itibarıyla vergi dairesinde yapılır ve defter ile belgelerin daireye getirilmesi yazıyla istenebilir. Mükellefin talep etmesi ve işyerinin müsait olması halinde inceleme işyerinde de yapılabilir. (VUK m. 139)
-
Defter, Belge ve Elektronik Kayıtların İbrazı
Mükellef, saklama süresi içinde tutmak ve saklamak zorunda olduğu defter ve belgeleri, elektronik ortamdaki kayıtları ve bu kayıtlara erişim için gereken bilgi ve şifreleri yetkili inceleme elemanının talebi üzerine ibraz eder. (VUK m. 256) Yazıyla istenen defter ve belgeler belirlenen sürede mazeretsiz olarak ibraz edilmezse ibraz edilmemiş sayılır; haklı bir mazeret bildirilirse makul bir ek süre verilir. (VUK m. 139) İbraz öncesinde şu hazırlıklar yapılır:
- Yasal defterlerin ve e-defter kayıtlarının inceleme dönemine göre derlenmesi
- Alış ve satış faturalarının, sözleşmelerin ve banka hareketlerinin dönem bazında hazırlanması
- Beyannamelerin, tahakkuk fişlerinin ve ödeme belgelerinin bir araya getirilmesi
- Cari hesap, banka ve stok mutabakatlarının kontrol edilmesi
- İnceleme konusuna ilişkin hesap hareketleri için açıklama notlarının hazırlanması
-
İnceleme Tutanakları
İnceleme sırasında gerekli görülen hallerde vergilendirmeyle ilgili olaylar ve hesap durumları tutanağa bağlanabilir. İlgililerin itiraz ve mülahazaları tutanağa yazılır ve tutanağın bir nüshası mükellefe veya incelemeye tabi olana verilir. İlgililer tutanağı imzalamaktan kaçınırsa ilgili defter ve belgeler rızaları aranmaksızın alınabilir. (VUK m. 141) Bu nedenle tutanaktaki tespitler, imzadan önce defter kayıtları ve belgelerle karşılaştırılır; şirketin açıklamaları tutanağa yazdırılmak üzere yazılı olarak hazırlanır.
-
İnceleme Süresi ve Raporun Değerlendirilmesi
İncelemeye başlanılan tarihten itibaren tam incelemelerin en geç bir yıl, sınırlı incelemelerin en geç altı ay, KDV iade incelemelerinin en geç üç ay içinde bitirilmesi esastır. Bu sürelerde bitirilemeyen incelemeler için tam ve sınırlı incelemelerde en fazla altı ay, KDV iade incelemelerinde en fazla iki ay ek süre verilebilir; ek süre verilirse incelemenin bitirilememe nedenleri mükellefe yazıyla bildirilir. İnceleme bittiğinde incelemenin tamamlandığını gösteren bir belge mükellefe verilir. Vergi müfettişlerinin raporları, vergi dairesine gönderilmeden önce rapor değerlendirme komisyonlarında görüşülür. (VUK m. 140)
İnceleme Sonrası Uzlaşma ve İtiraz Yolları
| Süre | Kapsam ve Sonuç | |
|---|---|---|
| Tarhiyat Öncesi Uzlaşma | İnceleme sonucunda, tarhiyattan önce | Vergi incelemesine dayanılarak tarh edilecek vergilere ilişkin vergi ziyaı cezaları ile Kanunda belirtilen tutarı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için yapılabilir. Uzlaşılan hususlar için dava açılamaz. Tarhiyat öncesi uzlaşma talep edip uzlaşamayanlar, ceza kesildikten sonra uzlaşma talep edemez. (VUK ek m. 11) |
| Tarhiyat Sonrası Uzlaşma | Vergi ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 30 gün | Vergi ziyaı cezaları ile Kanunda belirtilen tutarı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşma konusu olabilir; 359 uncu maddedeki fiillerle vergi ziyaına sebebiyet verilmesi halinde kesilen ceza uzlaşma kapsamı dışındadır. Vergi aslı uzlaşma konusu değildir; vergi aslına karşı dava açma süresi uzlaşma talebinden bağımsız olarak işler. Cezaya ilişkin uzlaşma sağlanamazsa ve dava açma süresi bitmiş veya 15 günden az kalmışsa, ceza için bu süre tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olarak uzar. (VUK ek m. 1, ek m. 7) |
| Cezada İndirim | İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün | Mükellef, tarh edilen vergi ile cezanın indirimden sonra kalan kısmını ödeyeceğini 30 gün içinde vergi dairesine bildirirse vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının yarısı indirilir. Ödemenin Kanundaki süre içinde yapılmaması veya dava açılması halinde indirim hükümlerinden yararlanılamaz; uzlaşılan cezalara ayrıca bu indirim uygulanmaz. (VUK m. 376, ek m. 9) |
| Vergi Mahkemesinde Dava | Tebliği izleyen günden itibaren 30 gün | Vergi mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarda ayrı bir süre gösterilmeyen hallerde otuz gündür. Vergi davası açılması, Kanunda sayılan haller dışında dava konusu edilen vergi ve cezaların tahsil işlemlerini durdurur. (İYUK m. 7, 27) Dava süreci şirket ve vekili tarafından yürütülür. |
SMMM ve YMM Rolleri: Tasdik Süreçleri
| Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) | Yeminli Mali Müşavir (YMM) | |
|---|---|---|
| Meslek Konuları | Defter tutmak; bilanço, kâr-zarar tablosu ve beyannameleri düzenlemek; muhasebe sistemleri kurmak; inceleme, tahlil ve denetim yapmak, rapor ve mütalaa vermek. (3568 sayılı Kanun m. 2/A) | SMMM’lerin inceleme, denetim, rapor ve danışmanlık konularındaki işlerine ek olarak tasdik yapmak. YMM’ler muhasebe defteri tutamaz ve muhasebe bürosu açamaz. (3568 sayılı Kanun m. 2/B) |
| Tasdik | Tasdik yetkisi yoktur; tasdike konu kayıt, liste ve belgeleri şirket adına hazırlar. | Gerçek ve tüzel kişilerin mali tablo ve beyannamelerinin mevzuata ve standartlara uygunluğunu tasdik eder. Tasdik edilecek belgeler ve tasdik konuları Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir. (3568 sayılı Kanun m. 12) |
| Beyanname ve Rapor İmzası | Bakanlık, beyannamelerin SMMM, SM veya YMM’lere imzalatılmasını zorunlu kılabilir. (VUK mükerrer m. 227) | Bakanlık, belirli istisna, muafiyet ve indirimlerden yararlanmayı YMM tasdik raporu ibrazına bağlayabilir. (VUK mükerrer m. 227) |
| Sorumluluk | Beyannameyi imzalayan meslek mensubu, beyannamedeki bilgilerin defter kayıtlarına ve belgelere uygun olmamasından doğan vergi ziyaına bağlı vergi, ceza ve gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. (VUK mükerrer m. 227) | Tasdikin doğru olmaması halinde, tasdik kapsamıyla sınırlı olmak üzere ziyaa uğratılan vergi ve cezalardan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. (3568 sayılı Kanun m. 12) |
KEYBIZ CPAs & Advisors bir SMMM firmasıdır ve YMM tasdik raporu düzenlemez; tam tasdik ve diğer tasdik çalışmalarında şirketin seçtiği yeminli mali müşavire sunulacak kayıt ve belgeleri hazırlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Vergi İncelemesi Önceden Haber Verilerek mi Başlar?
Önceden haber verilmesi zorunlu değildir. İnceleme elemanı, incelemenin konusunu ve incelemeye başlandığını mükellefe yazıyla bildirir. (VUK m. 138, 140)
Vergi İncelemesi Ne Kadar Sürer?
İncelemeye başlanılan tarihten itibaren tam incelemelerin en geç bir yıl, sınırlı incelemelerin en geç altı ay, KDV iade incelemelerinin en geç üç ay içinde bitirilmesi esastır. Tam ve sınırlı incelemelerde en fazla altı ay, KDV iade incelemelerinde en fazla iki ay ek süre verilebilir. (VUK m. 140)
İnceleme İşyerinde Yapılabilir mi?
İnceleme esas itibarıyla vergi dairesinde yapılır. Mükellefin talep etmesi ve işyerinin müsait olması halinde işyerinde de yapılabilir. (VUK m. 139)
İnceleme Tutanağına İtiraz Edilebilir mi?
Evet. İlgililerin itiraz ve mülahazaları tutanağa yazılır ve tutanağın bir nüshası mükellefe verilir. Tutanağın imzalanmasından kaçınılması halinde ilgili defter ve belgeler rıza aranmaksızın alınabilir. (VUK m. 141)
Uzlaşma Görüşmesine Kimler Katılabilir?
Mükellef, uzlaşma görüşmesinde bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ile 3568 sayılı Kanuna göre kurulan meslek odasından bir meslek mensubunu yanında bulundurabilir. (VUK ek m. 1)
Uzlaşma Sağlanamazsa Ne Olur?
Uzlaşma sağlanamayan cezalar için dava açılabilir. Ceza için dava açma süresi bitmiş veya 15 günden az kalmışsa bu süre, uzlaşma sağlanamadığına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olarak uzar. Vergi aslı uzlaşma konusu olmadığından vergi aslına karşı dava açma süresi bu uzamadan yararlanmaz. Uzlaşılan cezalar için dava açılamaz. (VUK ek m. 1, ek m. 7, ek m. 8)
Tasdik Raporunu SMMM Düzenleyebilir mi?
Hayır. Tasdik, 3568 sayılı Kanuna göre yeminli mali müşavirlerin meslek konusudur ve tasdik raporunu yeminli mali müşavir imzalar. (3568 sayılı Kanun m. 2/B, 12) SMMM olarak kayıtların, listelerin ve belgelerin hazırlanmasında şirketin seçtiği yeminli mali müşavirle çalışılır. KDV iadelerinde YMM raporuna esas belgelerin hazırlanması için KDV İade Dosyası Hazırlığı sayfamıza bakabilirsiniz.
Yasal Dayanak
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 134, 135, 137, 138, 139, 140, 141, mükerrer 227, 253, 256, 370, 371, 376, ek m. 1, ek m. 7, ek m. 8, ek m. 9, ek m. 11
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 27
- 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu m. 2, 12
Vergi İncelemesine Hazırlık hakkında bilgi alın
Formu doldurarak bize ulaşabilirsiniz. Hizmet alanı bu sayfaya göre seçili gelir, isterseniz değiştirebilirsiniz.