Türkiye’de ithalat ve ihracat için gümrük işlemleri, ürünün sınıflandırılması ve gerekli belgelerin belirlenmesiyle başlar. İlk siparişten önce gümrük tarife istatistik pozisyonunu (GTİP), menşe ülkesini ve teslim şeklini gümrük müşavirinizle kontrol edin. GTİP, eşyanın gümrük tarifesindeki sınıflandırma kodudur.
Ürün bedelinin yanında taşıma, sigorta, gümrük vergileri ve ithalat KDV’si için gereken nakdi hesaplayın. Mal ihracatında fiilî çıkış kayıtlarını, hizmet ihracatında hizmetin kime ve nerede kullanılması için verildiğini gösteren belgeleri saklayın.
Ürün kodunu, menşe ülkesini ve izinleri belirleyin
İthalatta uygulanacak vergi ve tedbirleri belirlemek için ürünün teknik tanımını, GTİP bilgisini, menşe ülkesini ve gümrük rejimini birlikte değerlendirin. Bazı ürünlerde izin, kota, ürün güvenliği denetimi veya ihtisas gümrüğü şartı bulunabilir. Sipariş tarihiyle ithalat tarihi farklıysa yürürlükteki koşulları sevk öncesinde tekrar kontrol edin.
A.TR Dolaşım Belgesi, eşyanın Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşımda bulunduğunu gösterir. Menşei kanıtlamanız isteniyorsa ticaret düzenlemesinin aradığı belgeyi ayrıca kontrol edin. Ürünün hangi ülkeden sevk edildiği ile menşe ülkesi farklı olabilir.
İthalat vergileri ve toplam nakit ihtiyacı
Ürün bedeli, navlun, sigorta, gümrük vergileri, ithalat KDV’si ve ardiye giderlerini ayrı yazın. Navlun taşıma bedelidir. Ardiye, eşyanın geçici depolanması için alınan ücrettir. İndirim hakkınız olsa bile ithalat KDV’si için ödeme tarihinde nakit gerekir. İthalatta KDV matrahını, yani verginin hesaplanacağı tutarı, işlemin belgelerine bakarak belirleyin (KDV Kanunu m. 21 ve 29).
Bir makine için fatura 50.000 avro, navlun 2.000 avro ve sigorta 500 avro ise bu üç kalem 52.500 avro eder. Vergiler, ardiye ve iç taşıma bunun üzerine eklenebilir. Ürün ve menşe doğrulanana kadar örnekteki tutarı gümrük kıymeti veya ithalat KDV’si matrahı olarak kullanmayın.
İlk ithalatta gümrük işlemleri ve belgeler
- Ürün bilgisi Tedarikçiden teknik katalog, menşe bilgisi, proforma fatura ve teslim şeklini isteyin.
- İzin ve maliyet Gümrük müşaviriyle sınıflandırmayı, gerekli izinleri ve taşıma giderlerini kontrol edin.
- Sevk öncesi Unvan, ürün, miktar ve seri numarasını fatura ile taşıma belgelerinde karşılaştırın.
- İşlem sonrası Fatura, banka ödemesi ve gümrük belgelerini aynı işlem dosyasında saklayın.
Gümrük müşaviriyle sevk öncesi kontrol
Gümrük müşaviri, yetki verildiğinde firmanız adına dolaylı temsil yoluyla gümrük beyanını ve işlemleri takip eder (4458 sayılı Kanun m. 225–229). İlk sevkten önce ürün numunesi veya teknik föyü paylaşın. GTİP, menşe, kıymet ve ithalat iznini müşavirle birlikte kontrol edin. Belge veya izin eksikse mal yola çıkmadan giderin.
Mal ve hizmet ihracatında belge ve KDV
Mal ihracatında fatura, gümrük beyannamesi, sevkiyat, fiilî çıkış ve tahsilat kayıtlarını eşleştirin. Kısmi sevk veya fiyat indirimi varsa farkın belgelerini dosyaya ekleyin. Hizmet ihracatı istisnasında hizmetin yurt dışındaki bir müşteri için yapılması ve hizmetten yurt dışında faydalanılması şartlarını inceleyin (KDV Kanunu m. 11, 12 ve 32).
İhracat istisnası veya ithalat KDV’sinin indirim koşulları için dolaylı vergi danışmanlığı sayfasındaki KDV işlemlerini inceleyebilirsiniz.
İhracatta KDV iadesi
Şartları sağlayan ihracatta KDV hesaplanmaz. İşlemle ilgili yüklenilen KDV indirimle karşılanamazsa kalan kısmın iadesi talep edilebilir (KDV Kanunu m. 11, 12 ve 32). İhracat faturası, gümrük beyannamesi ve yüklenilen KDV listesini eşleştirin. 2026 ihracatında başvuruyu kural olarak 31 Aralık 2028’e kadar yapın. KDV iade dosyası hazırlığı sayfasında dosya çalışmalarını görebilirsiniz.
İhracat ve transit ticarette kurumlar vergisi
Gümrük transit rejimi, eşyayı gümrük gözetiminde taşımaya yarar. Transit ticaret ise yurt dışından alınan bir malın yurt dışındaki alıcıya satılmasıyla ilgilidir. Mal teslim anında Türkiye’de bulunmuyorsa satış Türk KDV’sinin konusuna girmez. Bu işlem kendi başına ihracat KDV iadesi doğurmaz (KDV Kanunu m. 1 ve 6).
Şartları sağlayan mal ve hizmet ihracatından elde edilen kazanç için kurumlar vergisi oranı 5 puan indirimli uygulanır (KVK m. 32/7). Genel orana tabi bir şirkette buna isabet eden matrah için oran %25 yerine %20’dir. İhracat kazancını ve buna ilişkin giderleri ayrı takip edin.
Şartları sağlayan transit ticaret ve aracılıkta, 2026’dan itibaren ilgili kazancın %95’i matrahtan indirilebilir (KVK m. 10/1-i). Aracılıkta alıcı ve satıcının yurt dışında olması gerekir. Kazancı yıllık beyan süresi dolmadan Türkiye’ye transfer edin. Uygun net kazanç 200.000 TL ise indirim 190.000 TL, bu kazançtan matraha kalan tutar 10.000 TL olur. Transit ticarette kurumlar vergisi rehberi özel durumları açıklar.
Sık sorulan sorular
Yurt dışından gelen mallarda hep aynı vergi mi uygulanır?
Vergi ve tedbirler ürün koduna, menşe ülkesine, gümrük rejimine ve yürürlükteki düzenlemeye göre değişebilir. Ürünün Türkiye’ye ne zaman gireceğini dikkate alarak koşulları kontrol edin.
Yurt dışına fatura düzenlemek KDV istisnası için yeterli mi?
Mal ve hizmet ihracatında KDV istisnasının farklı koşulları vardır. Malın fiilî çıkışını veya hizmetten yurt dışında faydalanıldığını işlem belgeleriyle gösterin.
Yasal kaynaklar
- Ticaret Bakanlığı, ithalat işlemleri ve GTİP
- Ticaret Bakanlığı, menşe ve A.TR Dolaşım Belgesi
- Ticaret Bakanlığı, ihracat işlemleri
- 3350 sayılı İthalat Rejimi Kararı ve ek tablolar
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, m. 11, 12, 21, 29 ve 32
- Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği, II/A
- Ticaret Bakanlığı, gümrük müşavirleri ve temsil
- Ticaret Bakanlığı, gümrük transit rejimi
- Katma Değer Vergisi Kanunu m. 32
- GİB, 60 No.lu KDV Sirküleri, Türkiye dışında teslim
- 7582 sayılı Kanun m. 7 ve 9
- Kurumlar Vergisi Genel Tebliği değişikliği, Seri No. 26, bölüm 10.7

