Muhasebe ve Defter Tutma
Hesap Mutabakatları: Banka, Cari ve Şirketler Arası
Banka hesapları, müşteri ve tedarikçi cari hesapları, şirketler arası bakiyeler, kasa ve dönem sonu kur değerlemesi için kayıtların karşı taraf verileriyle karşılaştırılması.
İletişim formu
Genel Bakış
Hesap mutabakatı, şirket kayıtlarındaki bakiyelerin banka ekstreleri, müşteri ve tedarikçi kayıtları, grup şirketlerinin kayıtları ve fiili sayımlarla karşılaştırılmasıdır. Farklar nedenleriyle birlikte belirlenir ve düzeltilmesi gereken kayıtlar dönem kapanmadan yapılır.
Kanunen tutulması gereken kayıtlar ve üçüncü kişilerle yapılan işlemlerin kayıtları, kanunda aksine hüküm olmadıkça ispat edici kâğıtlara dayanır. (VUK m. 227) Dönem sonunda mevcutlar, alacaklar ve borçlar sayılır, ölçülür, tartılır ve değerlenir. (VUK m. 186) Mutabakat, bu kayıtların belgelerle ve karşı taraf verileriyle tutarlı olup olmadığını kontrol etmeye yarar.
KEYBIZ CPAs & Advisors, aylık ve dönem sonu mutabakatlarını hazırlar, farkları karşı taraflarla birlikte izler ve gerekli düzeltme kayıtlarını yasal defterlere yansıtır. Defter tutma süreci için Yasal Defter Tutma sayfamıza bakabilirsiniz.
Mutabakat Türleri
| Karşılaştırılan Kaynaklar | Sık Görülen Farklar | |
|---|---|---|
| Banka Mutabakatı | Banka hesap ekstreleri ile defterdeki banka hesapları | Kaydedilmemiş masraf ve faizler, yolda olan havaleler, tahsil edilmemiş çekler, yanlış hesaba yapılan kayıtlar |
| Müşteri Cari Hesapları | Şirketin alacak kayıtları ile müşterinin borç kayıtları | Kayda alınmamış faturalar, iadeler ve iskontolar, kısmi tahsilatlar, kur farkı faturaları |
| Tedarikçi Cari Hesapları | Şirketin borç kayıtları ile tedarikçinin alacak kayıtları | Geç ulaşan faturalar, avans ödemeleri, mükerrer kayıtlar, farklı döneme alınan belgeler |
| Şirketler Arası (Intercompany) | Grup şirketlerinin birbirine ait alacak, borç, gelir ve gider kayıtları | Farklı kur kullanımı, farklı kayıt tarihi, karşı tarafta kaydı olmayan hizmet ve yönetim ücreti faturaları |
| Kasa | Kasa hesabı bakiyesi ile fiili sayım | Belgesi kayda alınmamış harcamalar, avanslar, döviz kasalarında kur farkları |
| Dönem Sonu Değerleme | Yabancı para cinsinden hesaplar ile değerleme günü kuru | Değerlemesi yapılmamış döviz bakiyeleri, karşı tarafla farklı kur uygulanması |
Form Ba-Bs ve Elektronik Belgeler
Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin belirli tutarın üzerindeki mal ve hizmet alım ve satımlarını bildirdiği Form Ba ve Form Bs, 2024 yılı Eylül dönemine ilişkin bildirimlerden itibaren verilmemektedir. 565 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 362, 381 ve 396 Sıra No.lu tebliğler bu dönemden başlamak üzere yürürlükten kaldırılmıştır; önceki dönemler için bu tebliğlerin hükümleri uygulanmaya devam eder. Tebliğ, gerekçe olarak elektronik belge kullanımının yaygınlaşmasını ve kamu idareleri arasında bilgi paylaşımını gösterir. (565 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği)
Form Ba-Bs’nin kaldırılması karşı taraflarla mutabakat ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Müşteri ve tedarikçi bakiyeleri, e-fatura ve e-arşiv fatura kayıtları da kullanılarak dönemsel olarak karşılaştırılır ve farklar belge bazında giderilir.
Mutabakat Süreci
-
Kapsam ve Takvimin Belirlenmesi
Hangi hesapların hangi sıklıkla mutabakata alınacağı belirlenir. Banka ve kasa hesapları genellikle aylık, cari hesaplar ve şirketler arası bakiyeler aylık veya çeyreklik, tüm hesaplar ise dönem sonunda ele alınır.
-
Verilerin Toplanması
Mutabakat için şu bilgi ve belgeler toplanır:
- Banka hesap ekstreleri ve banka bakiye teyitleri
- Müşteri ve tedarikçi hesap ekstreleri
- Grup şirketlerinin şirketler arası bakiye listeleri
- E-fatura ve e-arşiv fatura kayıtları
- Kasa sayım tutanağı
-
Mutabakat Mektuplarının Gönderilmesi
Müşteri ve tedarikçilere, belirli bir tarih itibarıyla şirket kayıtlarındaki bakiyeyi gösteren mutabakat mektubu gönderilir. Karşı taraftan bakiyeyi onaylaması veya kendi kayıtlarındaki bakiyeyi ve farkın nedenlerini bildirmesi istenir.
-
Şirketler Arası Mutabakat
Grup şirketleri aynı tarih ve aynı kur esasıyla birbirine ait bakiyeleri karşılaştırır. Karşı tarafta kaydı olmayan faturalar ve kur farkları belirlenir; konsolidasyonda elimine edilecek tutarlar bu çalışmaya göre netleşir. Ayrıntılar için Çok Uluslu Şirketler sayfamıza bakabilirsiniz.
-
Kasa Sayımı ve Dönem Sonu Değerleme
Kasa mevcudu fiilen sayılır ve kasa hesabıyla karşılaştırılır. (VUK m. 186) Yabancı paralar ile yabancı para cinsinden alacak ve borçlar borsa rayici ile değerlenir; borsada rayici yoksa uygulanacak kur Bakanlıkça belirlenir. (VUK m. 280) Değerleme sonucunda oluşan kur farkları dönem sonu kayıtlarına alınır.
-
Farkların Giderilmesi ve Raporlama
Her fark için nedeni, sorumlu taraf ve düzeltme kaydı belirlenir. Mutabakat çalışma kâğıtları ve karşı taraf teyitleri dönem dosyasında saklanır; açık kalan farklar bir sonraki döneme izlenmek üzere listelenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Form Ba-Bs Hâlâ Veriliyor mu?
Hayır. Form Ba ve Form Bs, 2024 yılı Eylül dönemine ilişkin bildirimlerden itibaren verilmemektedir. Önceki dönemler için eski tebliğ hükümleri uygulanmaya devam eder. (565 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği)
Mutabakat Mektubu Ne İşe Yarar?
Mutabakat mektubu, belirli bir tarihteki bakiyenin karşı tarafla teyit edilmesi için kullanılan bir yöntemdir. Kayıtların ispat edici belgelere dayanması ve dönem sonunda alacak ve borçların tespit edilmesi gerekir. (VUK m. 186, 227) Karşı taraf teyidi, bu tespitin belgelerle desteklenmesine yardımcı olur.
Banka Mutabakatı Ne Sıklıkla Yapılmalı?
Banka hesaplarında hareket yoğunluğu yüksek olduğundan mutabakat genellikle aylık yapılır. Böylece kaydedilmemiş masraf, faiz ve havaleler aynı dönem içinde kayda alınır.
Karşı Taraf Farklı Bakiye Bildirirse Ne Yapılır?
Fark belge bazında incelenir: kayda alınmamış faturalar, iadeler, ödemeler ve farklı dönemlere alınan belgeler tek tek karşılaştırılır. Hangi tarafın kaydının düzeltileceği belgelere göre belirlenir ve düzeltme kaydı yapılır.
Döviz Cinsinden Cari Hesaplarda Kur Farkı Neden Oluşur?
Yabancı para cinsinden alacak ve borçlar dönem sonunda borsa rayici ile değerlenir. (VUK m. 280) Taraflardan biri değerlemeyi farklı kurla veya farklı tarihte yaparsa Türk lirası bakiyeler birbirini tutmaz. Bu nedenle döviz cinsinden hesaplarda mutabakat öncelikle döviz tutarı üzerinden yapılır.
Şirketler Arası Mutabakat Neden Önemlidir?
Grup şirketlerinin birbirine ait bakiyeleri konsolidasyonda elimine edilir. Bakiyeler tutmazsa eliminasyon yapılamaz ve grup raporunda açıklanamayan farklar oluşur. Ayrıca ilişkili kişilerle yapılan işlemler transfer fiyatlandırması açısından da izlenir.
Yasal Dayanak
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 186, 227, 280
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 565) RG 25.09.2024, sayı 32673
Hesap Mutabakatları: Banka, Cari ve Şirketler Arası hakkında bilgi alın
Formu doldurarak bize ulaşabilirsiniz. Hizmet alanı bu sayfaya göre seçili gelir, isterseniz değiştirebilirsiniz.
