Şirket Danışmanlığı
Birleşme ve Satın Alma
Şirket satın alma, birleşme, devralma ve bölünme işlemlerinde mali ve vergisel inceleme, işlem yapısının vergisel analizi, Rekabet Kurulu izin eşiklerinin kontrolü, tabloların hazırlanması ile tescil ve vergi dairesi işlemlerinin takibi.
İletişim formu
Genel Bakış
Bir şirketin kontrolü iki temel yoldan el değiştirir: şirketin paylarının satın alınması veya şirketin malvarlığının ya da işletmesinin devralınması. Ticaret şirketleri ayrıca Türk Ticaret Kanunu’nun 134 ilâ 194’üncü maddeleri çerçevesinde birleşebilir, bölünebilir veya tür değiştirebilir. (TTK m. 134) Her yolun borçlardan sorumluluk, çalışanlar ve vergi bakımından sonuçları farklıdır.
Birleşme ve bölünme, Kurumlar Vergisi Kanunu’ndaki koşullar sağlanırsa devir veya bölünme olarak kabul edilir ve bu işlemlerden doğan kazanç hesaplanmaz ve vergilendirilmez. (KVK m. 19, 20) Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre yapılan devir ve bölünme işlemleri KDV’den istisnadır; sermaye şirketleri ile kooperatiflerin birleşme, devir ve bölünme nedeniyle yapacakları işlemler de yargı harçları dışında harçtan müstesnadır. (KDV m. 17/4-c; 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 123) Belirli ciro eşiklerini aşan birleşme ve devralmalar ise Rekabet Kurulu’nun iznine tabidir.
KEYBIZ CPAs & Advisors, işlemde mali ve vergisel incelemeyi yürütür, işlem yapısının vergisel sonuçlarını analiz eder, birleşme veya bölünme için gereken bilanço ve tabloları hazırlar, muhasebe kayıtlarını, ticaret sicili ve vergi dairesi işlemlerini takip eder. Sözleşmelerin hukuki açıdan hazırlanması şirketin avukatı, imza ve onay işlemleri noter tarafından yürütülür; gerekli olduğu durumlarda yeminli mali müşavir veya bağımsız denetim kuruluşuyla birlikte çalışılır. İşlem sonrasındaki muhasebe ve bordro uyumu için Birleşme Sonrası Entegrasyon sayfamıza bakabilirsiniz.
Hisse Alımı ile Varlık veya İşletme Alımı
| Hisse Alımı | Varlık veya İşletme Alımı | |
|---|---|---|
| Devredilen | Şirketin payları; şirket tüzel kişiliğini, varlıklarını, borçlarını ve vergi geçmişini koruyarak devam eder | Seçilen varlıklar veya işletmenin tamamı ya da bir bölümü; satıcı şirket varlığını sürdürür |
| Borçlardan Sorumluluk | Şirketin geçmiş borçları ve vergi yükümlülükleri şirkette kalır; bu nedenle inceleme şirketin tüm geçmişini kapsar | Malvarlığını veya işletmeyi aktif ve pasifleriyle devralan, devrin alacaklılara bildirildiği veya ilan edildiği tarihten itibaren borçlardan sorumlu olur; önceki borçlu iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsil sorumludur (TBK m. 202) |
| Çalışanlar | İşveren değişmez; iş sözleşmeleri şirketle devam eder | İşyeri veya bir bölümü devredilirse iş sözleşmeleri hak ve borçlarıyla devralana geçer; devirden önce doğan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan birlikte sorumludur, devredenin sorumluluğu iki yılla sınırlıdır (4857 sayılı İş Kanunu m. 6) |
| Satıcı Kurumun Kazancı | En az iki tam yıl (730 gün) aktifte tutulan iştirak hisselerinin satış bedelinin değil satış kazancının %50’si kurumlar vergisinden istisnadır; 27.11.2024’ten önceki satışlarda oran %75’tir. İki yıl şartı tek koşul değildir: istisna tutarı satış yılını izleyen beşinci yılın sonuna kadar pasifte özel fon hesabında tutulur, satış bedeli satış yılını izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar tahsil edilir ve menkul kıymet ticareti amacıyla tutulan paylar kapsam dışıdır (KVK m. 5/1-e; 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı) | Her varlığın satış kazancı ayrı hesaplanır ve kendi hükümlerine göre vergilendirilir |
| KDV | Kurumların aktifinde en az iki tam yıl bulunan iştirak hisselerinin satışı KDV’den istisnadır; bu kıymetlerin ticaretini yapan kurumların bu amaçla tuttukları hisseler kapsam dışıdır. KDV istisnası kurumlar vergisi istisnasından ayrıdır ve kendi koşullarıyla değerlendirilir (KDV m. 17/4-r) | Varlık teslimlerinin KDV durumu, varlığın türüne ve uygulanabilecek istisnalara göre ayrı ayrı belirlenir |
TBK, İş Kanunu, KVK ve KDV Kanunu’nun mevzuat.gov.tr’deki güncel metinleri (Kasım 2026).
Hisse DevriTTK ve KVK’ya Göre Birleşme ve Bölünme
| Birleşme | Bölünme | |
|---|---|---|
| Türleri | Devralma şeklinde birleşme veya yeni kuruluş şeklinde birleşme (TTK m. 136) | Tam bölünme veya kısmi bölünme (TTK m. 159) |
| Temel Belge | Yazılı birleşme sözleşmesi; yönetim organlarınca imzalanır ve genel kurulların onayına sunulur (TTK m. 145) | Mevcut şirketlere devirde bölünme sözleşmesi, yeni kurulacak şirketlere devirde bölünme planı (TTK m. 166) |
| Rapor | Birleşmenin hukuki ve ekonomik yönlerini açıklayan birleşme raporu (TTK m. 147) | Her şirketin yönetim organınca hazırlanan bölünme raporu (TTK m. 169) |
| İnceleme Hakkı | Belgeler genel kurul kararından önceki 30 gün içinde ortakların incelemesine sunulur (TTK m. 149) | Belgeler genel kurul kararından iki ay önce ortakların incelemesine sunulur (TTK m. 171) |
| Alacaklıların Korunması | Alacaklılara Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde yedişer gün arayla üç kez ve şirketin internet sitesinde ilanla duyurulur; birleşmenin geçerlilik kazanmasından itibaren üç ay içinde isteyen alacaklılara teminat verilir (TTK m. 157) | Alacaklılar üç kez ilanla çağrılır; ilandan itibaren üç ay içinde isteyen alacaklılara teminat verilir ve bölünme kararı bundan sonra alınır (TTK m. 173, 174, 175) |
| Hukuki Sonuç | Tescille geçerlilik kazanır; devrolan şirketin aktif ve pasifleri kendiliğinden devralana geçer ve devrolan şirket sona erer (TTK m. 152, 153) | Tescille geçerlilik kazanır; envanterdeki aktif ve pasifler devralan şirketlere geçer; tam bölünmede bölünen şirket sona erer (TTK m. 179) |
| Vergisel Sonuç | Kurumların kanuni veya iş merkezleri Türkiye’de ise ve bilanço değerleri bir bütün halinde aynen devralınırsa devir sayılır; yalnızca devrolanın devir tarihine kadarki kazancı vergilendirilir (KVK m. 19/1, 20/1) | Kayıtlı değerler üzerinden ve kanundaki koşullarla yapılan tam ve kısmi bölünmede bölünme kazancı hesaplanmaz ve vergilendirilmez (KVK m. 19/3, 20/2, 20/3) |
6102 sayılı TTK ve 5520 sayılı KVK’nın mevzuat.gov.tr’deki güncel metinleri (Kasım 2026).
İnceleme ve İşlem Süreci
-
İşlem Yapısının Belirlenmesi
Hisse alımı, varlık veya işletme alımı, birleşme ya da bölünme seçeneklerinin borç, çalışan ve vergi sonuçları karşılaştırılır. Birleşme veya bölünmenin KVK’daki devir ve bölünme koşullarını sağlayıp sağlamadığı bu aşamada değerlendirilir.
-
Mali ve Vergisel İnceleme
Hedef şirketin mali tabloları, kayıtları ve beyannameleri incelenir; vergi, sigorta ve diğer yükümlülüklerden doğabilecek riskler raporlanır.
- Son yıllara ait finansal tablolar, mizanlar ve yasal defterler
- Kurumlar vergisi, KDV, muhtasar ve diğer beyannameler ile tahakkuk ve ödeme kayıtları
- Vergi dairesi ve SGK borç durumu, varsa tecil ve yapılandırmalar
- Devam eden vergi incelemeleri, ihbarnameler ve uzlaşma süreçleri
- İlişkili taraf işlemleri ve transfer fiyatlandırması belgeleri
- Geçmiş yıl zararları ve bunların mahsup durumu
- Önemli sözleşmeler, teminatlar ve koşullu borçlar
Transfer fiyatlandırması konusu için Transfer Fiyatlandırması sayfamıza bakabilirsiniz.
-
Rekabet Kurulu Eşik Kontrolü
Tarafların Türkiye ve dünya cirolarına göre işlemin Rekabet Kurulu iznine tabi olup olmadığı belirlenir. İzne tabi bir birleşme veya devralma, Kurul açıkça veya zımnen izin verinceye kadar hukuken geçerlilik kazanamaz. (2010/4 sayılı Tebliğ m. 7, 10)
-
Vergisel Analiz
KVK m. 19 ve 20 kapsamındaki devir ve bölünmede kazanç hesaplanmaması, KDV ve harç istisnaları, devralınan KDV’nin vergi incelemesi sonucuna göre indirimi, devralınan zararların mahsup koşulları ve devralanın vergi borçlarına ilişkin taahhüdü değerlendirilir. Analiz, işlem öncesinde şirket yönetimine ve hukuk danışmanına yazılı olarak sunulur.
-
Bilanço ve Tabloların Hazırlanması
Birleşme veya bölünmede esas alınacak bilanço hazırlanır. Bilanço tarihi ile birleşme sözleşmesinin imzalanması arasında altı aydan fazla zaman geçmişse ara bilanço çıkarılır. (TTK m. 144) Değişim oranı ve sermaye artırımı hesapları sözleşmeyi hazırlayan avukatla birlikte tablolaştırılır.
-
Tescil ve Vergi Dairesi İşlemleri
Birleşme kararı alınır alınmaz yönetim organları birleşmeyi ticaret siciline tescil ettirmek için başvurur. (TTK m. 152) Devirde, devrolan kurumun devir tarihine kadarki kazancına ilişkin kurumlar vergisi beyannamesi, birleşmenin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, birleşen kurumlarca müştereken imzalanarak devrolan kurumun vergi dairesine verilir. Devralan kurum, devrolan kurumun tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini beyannameye ekli bir taahhütname ile bildirir. (KVK m. 20/1)
Sıkça Sorulan Sorular
Rekabet Kurulu İzni Hangi Durumlarda Gerekir?
11 Şubat 2026’dan itibaren uygulanan eşiklere göre izin şu iki durumdan birinde gerekir: işleme taraf teşebbüslerin Türkiye cirolarının toplamı 3 milyar TL’yi aşar ve en az iki tarafın Türkiye cirosu ayrı ayrı 1 milyar TL’yi aşarsa; veya devralmada devralınan varlık ya da faaliyetin, birleşmede taraflardan en az birinin Türkiye cirosu 1 milyar TL’yi aşar ve diğer taraflardan en az birinin dünya cirosu 9 milyar TL’yi aşarsa. (2010/4 sayılı Tebliğ m. 7/1)
Birleşmede taraflardan en az biri, devralmada ise devralınan teşebbüs Türkiye’de yerleşik bir teknoloji teşebbüsüyse, devre konu işlem tarafı bakımından 1 milyar TL’lik eşikler 250 milyon TL olarak uygulanır; 3 milyar TL’lik toplam Türkiye cirosu ve 9 milyar TL’lik dünya cirosu eşikleri değişmez. (2010/4 sayılı Tebliğ m. 7/2) Rekabet Kurumunun ciro kılavuzuna göre 250 milyon TL eşiğinin aşılıp aşılmadığı değerlendirilirken teknoloji teşebbüsünün yalnızca dijital platform, yazılım ve oyun yazılımı, finansal teknoloji, biyoteknoloji, farmakoloji, tarım kimyasalları ve sağlık teknolojileri alanlarındaki faaliyetlerinden elde ettiği ciro esas alınır. (Rekabet Kurumu Ciro Kılavuzu, prg. 27) Dijital platformlar, yazılım ve oyun yazılımı, finansal teknolojiler, biyoteknoloji, farmakoloji, tarım kimyasalları ve sağlık teknolojileri alanlarında faaliyet gösteren teşebbüsler teknoloji teşebbüsü sayılır. (2010/4 sayılı Tebliğ m. 4/1-e)
Devir Şeklinde Birleşmede Vergi Doğar mı?
Kurumların kanuni veya iş merkezlerinin Türkiye’de bulunması ve devrolan kurumun bilanço değerlerinin devralan kurumca bir bütün halinde aynen devralınması koşullarıyla yapılan birleşme devir sayılır. (KVK m. 19/1) Bu durumda yalnızca devrolan kurumun devir tarihine kadarki kazancı vergilendirilir; birleşme nedeniyle ortaya çıkan kazanç hesaplanmaz ve vergilendirilmez. (KVK m. 20/1)
Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre yapılan devir ve bölünme işlemleri KDV’den istisnadır. (KDV m. 17/4-c) Bu işlem istisnası, devrolan veya bölünen kurumun yüklendiği ve indiremediği KDV’nin devralan kurumca indirilmesinden ayrı bir konudur. 2 Ağustos 2024’ten itibaren bu KDV, mükerrer indirime yol açmayacak şekilde ve Vergi Usul Kanunu’ndaki zamanaşımı sürelerine bağlı olmaksızın yapılacak vergi incelemesinin sonucuna göre devralan kurumca indirim konusu yapılır. (KDV m. 17/4-c; 7524 sayılı Kanun m. 19) 1 Ocak 2030’da yürürlüğe girecek hükme göre ise beş takvim yılı süresince indirim yoluyla giderilemeyen KDV indirilemeyecek vergiler arasına girer. (KDV m. 30/f; 7524 sayılı Kanun m. 20, 60) Anonim, eshamlı komandit, limited şirket ve kooperatiflerin birleşme, devir, bölünme ve nev’i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemler de yargı harçları hariç Harçlar Kanunu’nda yazılı harçlardan müstesnadır. (492 sayılı Harçlar Kanunu m. 123)
Devir Tarihi Hangi Tarihtir?
Devir tarihi, birleşme kararının ticaret siciline tescil edildiği tarihtir. (KVK m. 20/1) Ticaret hukuku bakımından da birleşme tescille geçerlilik kazanır ve devrolan şirketin aktif ve pasifleri kendiliğinden devralan şirkete geçer. (TTK m. 153)
Devralınan Şirketin Geçmiş Zararları Mahsup Edilebilir mi?
Kanundaki koşullarla edilebilir. Devralınan kurumun devir tarihindeki öz sermaye tutarını aşmayan zararları mahsup edilebilir; bunun için devralınan kurumun son beş yıla ait kurumlar vergisi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş olması ve devralınan faaliyetin devir tarihinden itibaren en az beş yıl süreyle devam ettirilmesi gerekir. Zararlar ayrıca en fazla beş yıl taşınabilir. (KVK m. 9)
Birleşmede Çalışanların Durumu Ne Olur?
Birleşmede iş ilişkileri bakımından TTK m. 178 uygulanır. (TTK m. 158/4) Buna göre iş sözleşmeleri, işçi itiraz etmediği takdirde devir tarihine kadar doğmuş tüm hak ve borçlarıyla devralana geçer; itiraz eden işçinin sözleşmesi kanuni bildirim süresinin sonunda sona erer. (TTK m. 178) Tüzel kişiliğin birleşme veya tür değişikliğiyle sona ermesi halinde İş Kanunu’ndaki birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz. (4857 sayılı İş Kanunu m. 6/4)
Kolaylaştırılmış Birleşme Nedir?
Devralan şirketin devrolan sermaye şirketinin oy hakkı veren paylarının tamamına sahip olduğu durumlarda ve belirli koşullarla en az yüzde doksanına sahip olduğu durumlarda birleşme kolaylaştırılmış usulle yapılabilir. (TTK m. 155) Bu usulde, kanundaki koşullarla birleşme raporu, inceleme hakkı ve genel kurul onayı gibi aşamalardan bazıları uygulanmayabilir. (TTK m. 156)
Hisse Alımında Şirketin Vergi Geçmişi Ne Olur?
Pay satın alındığında şirket aynı tüzel kişi olarak devam eder; geçmiş dönemlere ilişkin vergi yükümlülükleri ve olası tarhiyatlar şirketin kendisine aittir. Bu nedenle mali ve vergisel inceleme, zamanaşımı süresi dolmamış dönemlerin beyannamelerini ve kayıtlarını kapsar. Risklerin taraflar arasında paylaşımı satış sözleşmesinde avukat tarafından düzenlenir.
Yasal Dayanak
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 134, 136, 144, 145, 147, 149, 152, 153, 155–159, 166, 169, 171, 173–175, 178, 179
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu m. 5/1-e, 5/2, 9, 19, 20
- 9160 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (KVK m. 5/1-e istisna oranı) m. 1, RG 27.11.2024, 32735
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 17/4-c, 17/4-r, 30/f (1.1.2030’da yürürlüğe girecek)
- 7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m. 19, 20, 60, RG 02.08.2024, 32620
- 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 123
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 202
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 6
- Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2010/4) m. 4, 7, 10
- 2010/4 sayılı Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2026/2) m. 1, 2, RG 11.02.2026, 33165
- Rekabet Kurumu – Birleşme ve Devralmalarda İlgili Teşebbüs, Ciro ve Yan Sınırlamalar Hakkında Kılavuz prg. 22, 26, 27, son güncelleme 2026
Birleşme ve Satın Alma hakkında bilgi alın
Formu doldurarak bize ulaşabilirsiniz. Hizmet alanı bu sayfaya göre seçili gelir, isterseniz değiştirebilirsiniz.
