İletişim

Şirket Kuruluşu

Şahıs İşletmesi Kuruluşu

Şahıs işletmesinin kuruluşunda vergilendirme usulünün belirlenmesi, işe başlama bildirimi, ticaret veya esnaf sicili kaydı ile Bağ-Kur ve muhasebe düzeni.

İletişim formu
Defter, hesap makinesi, dizüstü bilgisayar ve kırmızı kahve fincanı bulunan çalışma masası

Genel Bakış

Şahıs işletmesi, bir gerçek kişinin ticari veya sanat faaliyetini kendi adına yürüttüğü işletmedir. Günlük dilde “şahıs şirketi” olarak da anılır. İşletmenin sahibinden ayrı bir tüzel kişiliği yoktur; işlemler işletme sahibinin adına yapılır ve işletme sahibi işletmenin borçlarından şahsen sorumludur.

Kuruluşta önce faaliyetin niteliği belirlenir. Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedenî çalışmasına dayanan ve geliri Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen sınırı aşmayan kişi esnaftır. Bu sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedefleyen işletme ise ticari işletmedir ve işletme sahibi tacir sayılır. (TTK m. 11, 12, 15) Bu ayrım sicil kaydını ve oda kaydını belirler.

Kuruluşta kazancın basit usulde mi gerçek usulde mi tespit edileceği de belirlenir. Basit usul için genel ve özel şartların topluca taşınması gerekir: işletme sahibinin kendi işinde bilfiil çalışması, işyerinin yıllık kira bedelinin (işyeri kendisine aitse emsal kira bedelinin) kanundaki sınırı aşmaması, başka bir faaliyet nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olunmaması ve yıllık alış, satış veya iş hasılatı tutarlarının kanundaki sınırlar içinde kalması. (GVK m. 46–48)

Bu şartlar taşınsa bile kanunda sayılan faaliyetler ile Cumhurbaşkanınca belirlenen iş grupları ve yerler basit usulden yararlanamaz. (GVK m. 51) 1 Ocak 2026’dan itibaren büyükşehir belediyesi bulunan illerde, bir önceki takvim yılının son günü itibarıyla TÜİK’in yayımladığı son verilere göre nüfusu 30.000’i aşan ilçelerde imalat, mal alım satımı (işyeri açmadan gezici olarak veya pazarda perakende satış hariç), inşaat, motorlu taşıt bakım ve onarımı, lokanta ve benzeri, eğlence ve dinlence yeri işletmeciliği ile şehir içi yolcu taşımacılığı yapanlar gerçek usulde vergilendirilir. Bu ilçelerde tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000’i aşmayan eski belde ve köyler, şehir içi yolcu taşımacılığı dışındaki faaliyetler bakımından kapsam dışındadır. Büyükşehir belediyesi bulunmayan illerde ve nüfusu 30.000’i aşmayan ilçelerde bu Karar uygulanmaz; buralarda GVK m. 47–48 şartlarına bakılır. (10380 ve 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları)

KEYBIZ CPAs & Advisors olarak şahıs işletmesinin kuruluşunda vergilendirme usulünün belirlenmesi, işe başlama bildirimi, sicil kayıtları ve kuruluş sonrası muhasebe düzeni konusunda danışmanlık veriyoruz. Ortaklı veya sınırlı sorumlu bir yapı düşünenler için Limited ve Anonim Şirket Kuruluşu sayfamıza bakabilirsiniz.

Şahıs İşletmesi ile Limited Şirket Arasındaki Farklar

Şahıs İşletmesiLimited Şirket
Tüzel KişilikYoktur; işletme sahibi adına faaliyet gösterilirAyrı tüzel kişiliği vardır
Sorumlulukİşletme sahibi işletme borçlarından şahsen sorumludurOrtaklar şirket borçlarından sorumlu değildir; taahhüt ettikleri sermayeyi öder (TTK m. 573/2). Tahsil edilemeyen kamu alacaklarından sermaye payları oranında sorumludurlar (6183 sayılı Kanun m. 35)
Asgari SermayeÖngörülmemiştir50.000 TL
VergiGelir vergisi, artan oranlı tarife (GVK m. 103)Kurumlar vergisi; genel oran %25’tir. İhracat kazancı gibi bazı kazançlarda indirimli oran uygulanır; sanayi ve tarımsal üretim kazançları için 7582 sayılı Kanunla öngörülen %12,5 oran 2027 ve izleyen dönemlerde, koşullarıyla uygulanır (KVK m. 32/1, 7, 8)
Kazancın TespitiGVK m. 47–48’deki şartları taşıyanlar basit usulden yararlanabilir; GVK m. 51 ve 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamına girenler (1 Ocak 2026’dan itibaren büyükşehirlerde nüfusu 30.000’i aşan ilçelerdeki imalat, alım satım, inşaat, taşıt bakım onarımı, lokanta, eğlence yeri ve şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetleri dahil) gerçek usule tabidirBilanço esasına göre defter tutulur (VUK m. 176)
KuruluşVergi dairesine işe başlama bildirimi; tacirler ticaret siciline, esnaf esnaf ve sanatkâr siciline kaydolurTicaret siciline tescil; işe başlama bildirimi sicil müdürlüğünce yapılır (VUK m. 153)
Limited ve Anonim Şirket Kuruluşu

Şahıs İşletmesi Kuruluş Süreci

  1. Faaliyetin ve Vergilendirme Usulünün Belirlenmesi

    Faaliyet konusu, işyeri adresi ve işletmenin tacir mi esnaf mı olacağı belirlenir. Kazancın tespit usulü seçilir:

    • Genel ve özel şartlar: Kendi işinde bilfiil çalışan, işyeri kira bedeli ile yıllık alış, satış veya iş hasılatı kanundaki sınırları aşmayan ve başka bir faaliyet nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olmayanların kazancı basit usulde tespit edilir. (GVK m. 46–48)
    • Yer ve faaliyete göre şartlar: GVK m. 51’de sayılanlar basit usulden yararlanamaz. 1 Ocak 2026’dan itibaren büyükşehir belediyesi bulunan illerde nüfusu 30.000’i aşan ilçelerde imalat, mal alım satımı (işyeri açmadan gezici veya pazarda perakende satış hariç), inşaat, motorlu taşıt bakım ve onarımı, lokanta, eğlence ve dinlence yeri işletmeciliği ile şehir içi yolcu taşımacılığı gerçek usule tabidir. Bu ilçelerde mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000’i aşmayan eski köy ve beldeler, şehir içi yolcu taşımacılığı dışındaki faaliyetler için kapsam dışındadır. (10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı)
    • Basit usule tabi olmayanlar işletme hesabı veya bilanço esasına göre defter tutar. (VUK m. 176–178)

    Tutar sınırları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiği için başvuru sırasında güncel tutarlar kontrol edilir. İlçe nüfusu, bir önceki takvim yılının son günü itibarıyla TÜİK’in yayımladığı son verilere göre belirlenir. (10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki m. 1)

  2. Vergi Dairesine İşe Başlama Bildirimi

    İşe başlama, işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde vergi dairesine bildirilir. Bildirimi işletme sahibi kendisi ya da yetkili bir meslek mensubu yapabilir. (VUK m. 153, 168) Bildirimin ardından vergi dairesi işyerinde yoklama yapar.

    Genellikle hazırlanan belgeler:

    • Kimlik belgesi
    • İşyerine ilişkin kira sözleşmesi veya tapu bilgisi
    • Faaliyetin türüne göre gereken izin veya ruhsatlar

  3. Ticaret Sicili veya Esnaf Sicili Kaydı

    • Tacirler: İşletmeyi açtıkları günden itibaren on beş gün içinde ticaret siciline tescil ve ilan ettirir (TTK m. 40/1) ve bulundukları yerdeki ticaret veya sanayi odasına kaydolur. (5174 sayılı Kanun m. 9)
    • Esnaf ve sanatkârlar: Esnaf ve sanatkâr siciline kaydolur. Sicil kaydı yapılmadan meslek odasına kayıt yapılamaz. (5362 sayılı Kanun m. 6)

  4. Bağ-Kur ve SGK Kayıtları

    İşletme sahibinin 4/b (Bağ-Kur) sigortalılığı, gelir vergisi mükellefiyetinin başladığı tarihte başlar. Gelir vergisinden muaf olanlarda bu tarih, esnaf ve sanatkâr siciline kayıt tarihidir. (5510 sayılı Kanun m. 4, 7)

    İşçi çalıştırılacaksa işyeri SGK’ya bildirilir ve çalışanlar için işe giriş bildirgesi verilir. (5510 sayılı Kanun m. 8, 11) Ayrıntılar için Bordro Hizmetleri sayfamıza bakabilirsiniz.

  5. Defter, Belge ve Beyanlar

    Seçilen usule göre defter tutulur ve belgeler düzenlenir. Basit usule tabi olanlar defter tutmaz; bildirme, belge düzeni ve saklama ödevleri devam eder. (GVK m. 46)

    Kuruluş sonrası muhasebe düzeni bu aşamada kurulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Şahıs Şirketi ile Şahıs İşletmesi Aynı Şey mi?

Günlük dilde tek kişinin işlettiği işletmeye “şahıs şirketi” denir; hukuki adı şahıs işletmesidir. Türk Ticaret Kanunu’nda şahıs şirketi olarak sayılan kollektif ve komandit şirketler ise birden fazla ortakla kurulan ayrı şirket türleridir. (TTK m. 124)

Şahıs İşletmesi Açmak İçin Sermaye Gerekir mi?

Şahıs işletmesi için kanunda asgari sermaye öngörülmemiştir. Limited şirkette asgari sermaye 50.000 TL’dir.

İşe Başlama Bildirimi Ne Zaman Yapılır?

İşe başlama tarihinden itibaren on gün içinde vergi dairesine yapılır. Bildirimi işletme sahibi veya yetkili bir meslek mensubu yapabilir. (VUK m. 168)

Basit Usulden Kimler Yararlanabilir?

Önce Gelir Vergisi Kanunu’nun 47 ve 48. maddelerindeki genel ve özel şartların topluca taşınması gerekir: kendi işinde bilfiil çalışmak, başka bir faaliyet nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak, işyeri kira bedelinin ve yıllık alış, satış ya da iş hasılatı tutarlarının kanundaki sınırları aşmaması. Tutarlar her yıl güncellendiğinden başvuru sırasında kontrol edilir. (GVK m. 46–48)

Şartlar taşınsa bile kanunda sayılan faaliyetler basit usulden yararlanamaz. (GVK m. 51) Ayrıca 1 Ocak 2026’dan itibaren büyükşehir belediyesi bulunan illerde nüfusu 30.000’i aşan ilçelerde imalat, mal alım satımı, inşaat, motorlu taşıt bakım ve onarımı, lokanta, eğlence ve dinlence yeri işletmeciliği ile şehir içi yolcu taşımacılığı yapanlar gerçek usulde vergilendirilir. İşyeri açmadan gezici olarak veya pazarda perakende satış yapanlar ile bu ilçelerde mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000’i aşmayan eski belde ve köylerdeki faaliyetler (şehir içi yolcu taşımacılığı hariç) kapsam dışındadır. Kapsama giren ilçelerde daha önce basit usulde olan mükellefler de 1 Ocak 2026’dan itibaren gerçek usulde vergilendirilir. (10380 ve 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları)

Genç Girişimci İstisnası Nedir?

Adına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis edilen ve mükellefiyet başlangıcında yirmi dokuz yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, faaliyete başladıkları yıldan itibaren üç vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri kazancın, gelir vergisi tarifesinin ikinci dilimindeki tutara kadar olan kısmı gelir vergisinden müstesnadır. Şartlar arasında işe başlamanın kanuni süresinde bildirilmesi ve işin bilfiil yürütülmesi vardır. (GVK mük. m. 20)

Bağ-Kur Kaydı Ne Zaman Başlar?

Gelir vergisi mükellefiyetinin başladığı tarihte; gelir vergisinden muaf esnafta esnaf ve sanatkâr siciline kayıt tarihinde başlar. (5510 sayılı Kanun m. 7)

Şahıs İşletmesi Daha Sonra Şirkete Dönüştürülebilir mi?

Ticari işletme bir bütün hâlinde devredilebilir. (TTK m. 11/3) Şahıs işletmesinin bir sermaye şirketine devri ayrı bir süreçtir ve vergisel sonuçları ayrıca değerlendirilir.

Yasal Dayanak

Şahıs İşletmesi Kuruluşu hakkında bilgi alın

Formu doldurarak bize ulaşabilirsiniz. Hizmet alanı bu sayfaya göre seçili gelir, isterseniz değiştirebilirsiniz.





    Aydınlatma metni