Muhasebe ve Defter Tutma
Faturalama, E-Fatura ve Alacak Takibi
Faturaların süresinde ve eksiksiz düzenlenmesi, e-Fatura ve e-Arşiv fatura yükümlülükleri, ticari alacakların takibi, şüpheli ve değersiz alacaklar ile dövizli alacakların değerlemesi.
İletişim formu
Genel Bakış
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek, aldıkları mal ve hizmetler için de fatura istemek ve almak zorundadır. (VUK m. 232)
Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir; bu süre içinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır. (VUK m. 231/5) Belirli hasılat eşiklerini aşan veya belirli sektörlerde faaliyet gösteren mükellefler e-Fatura ve e-Arşiv fatura uygulamasına geçer. Bu uygulamalara dahil olmayan mükelleflerin faturaları da mükellef grubuna ve tarihe göre e-Arşiv fatura olarak düzenlenir. (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği IV.1.4, IV.2.4.1–IV.2.4.3)
Faturalamanın devamı alacak takibidir: vadesi gelen alacakların izlenmesi, müşterilerle mutabakat, tahsil edilemeyen alacakların şüpheli veya değersiz alacak olarak değerlendirilmesi ve dövizli alacakların dönem sonunda değerlenmesi. KEYBIZ CPAs & Advisors fatura düzenleme süreçlerini, alacak yaşlandırma raporlarını ve dönem sonu değerleme kayıtlarını hazırlar. Müşteri bakiyelerinin doğrulanması için Hesap Mutabakatları sayfamıza bakabilirsiniz.
E-Fatura Zorunluluğu: Mükellef Grubu ve Geçiş Tarihi
| Mükellef Grubu | Zorunluluk Şartı | Geçiş Tarihi |
|---|---|---|
| Genel Hasılat Eşiği | 2022 ve izleyen hesap dönemlerinde brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) 3 milyon TL ve üzeri olanlar (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği IV.1.4/a-1) | İlgili hesap dönemini izleyen yılın yedinci ayının başı: 2025 hasılatı için 1/7/2026, 2026 hasılatı için 1/7/2027 (IV.1.5/a) |
| İnternet Üzerinden Satış | Kendisine veya aracı hizmet sağlayıcıya ait internet sitesinde ya da diğer elektronik ortamlarda mal veya hizmet satanlardan 2022 ve izleyen hesap dönemlerinde brüt satış hasılatı 500 bin TL ve üzeri olanlar; aracı hizmet sağlayıcılar, ilan siteleri ve internet reklamcılığı hizmet aracıları ise hasılata bakılmaksızın kapsamdadır (IV.1.4/a-4) | Hasılat şartını sağlayanlar için ilgili hesap dönemini izleyen yedinci ayın başı (IV.1.5/c) |
| Gayrimenkul ve Motorlu Taşıt | Gayrimenkul veya motorlu taşıt inşa, imal, alım, satım veya kiralama işlemlerini yapanlar ile bu işlemlere aracılık edenlerden 2022 ve izleyen hesap dönemlerinde brüt satış hasılatı 500 bin TL ve üzeri olanlar (IV.1.4/a-7) | İlgili hesap dönemini izleyen yedinci ayın başı (IV.1.5/e) |
| Hasılata Bakılmaksızın Kapsamdakiler | ÖTV (I) sayılı liste kapsamında EPDK lisansı alanlar, ÖTV (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal edenler, sebze ve meyve komisyoncu ve tüccarları, SGK ile sözleşmeli sağlık hizmeti sunucuları ve tedarikçileri, belgeli otel işletmeleri ile şarj ağı ve şarj istasyonu işletmecileri (IV.1.4/a-2, 3, 5, 6, 8, 9) | Her grup için tebliğde ayrıca belirlenen süre (IV.1.5) |
509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği IV.1.4 ve IV.1.5 (526, 535 ve 550 Sıra No.lu tebliğlerle değişik). e-Fatura, uygulamaya kayıtlı kullanıcılar arasında düzenlenir. Fatura, teslim veya hizmet tarihinden itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir (VUK m. 231/5).
Dolaylı VergilerE-Arşiv Fatura Zorunluluğu: Mükellef Grubu ve Tarih
| Mükellef Grubu | Dönem | E-Arşiv Fatura Olarak Düzenlenecek Faturalar |
|---|---|---|
| e-Fatura Uygulamasına Dahil Olanlar | e-Fatura uygulamasına geçiş süresi içinde | e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan vergi mükellefleri ile vergi mükellefi olmayanlara düzenlenen tüm faturalar (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği IV.2.4.1) |
| İnternet Satışında Hasılat Şartını Sağlayanlar | 2022 ve izleyen hesap dönemlerinde 500 bin TL brüt satış hasılatı; ilgili hesap dönemini izleyen yedinci ayın başından itibaren | e-Fatura uygulamasına kayıtlı olmayan alıcılara düzenlenen tüm faturalar (IV.2.4.2) |
| e-Arşiv Fatura Uygulamasına Dahil Olmayan Mükellefler (Basit Usul ve İşletme Hesabı Hariç) | 1/1/2025–31/12/2025 | Vergiler dahil toplam tutarı 3.000 TL’yi aşan faturalar (IV.2.4.3) |
| e-Arşiv Fatura Uygulamasına Dahil Olmayan Mükellefler (Basit Usul ve İşletme Hesabı Hariç) | 1/1/2026’dan itibaren | Tutarına bakılmaksızın tüm faturalar (IV.2.4.3) |
| Ticari Kazancı Basit Usulde Tespit Edilenler ve İşletme Hesabı Esasına Göre Defter Tutanlar | 1/1/2025–31/12/2026 | Vergiler dahil toplam tutarı 3.000 TL’yi aşan faturalar (IV.2.4.3; 589 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği) |
| Ticari Kazancı Basit Usulde Tespit Edilenler ve İşletme Hesabı Esasına Göre Defter Tutanlar | 1/1/2027’den itibaren | Tutarına bakılmaksızın tüm faturalar (IV.2.4.3; 589 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği) |
509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği IV.2.4.1–IV.2.4.3 (573 Sıra No.lu Tebliğ, RG 12.11.2024; 589 Sıra No.lu Tebliğ, RG 31.12.2025). 3.000 TL, fatura başına vergiler dahil tutar sınırıdır; e-Fatura uygulamasına geçiş için aranan hasılat eşikleriyle ilgisi yoktur. Bu faturaların kâğıt olarak düzenlenmesi veya alınması halinde, düzenleyen ile nihai tüketici dışındaki vergi mükellefi alıcı hakkında her belge için VUK m. 353’teki ceza uygulanır.
Dolaylı VergilerFaturalama ve Alacak Takibi Süreci
-
Faturanın Düzenlenmesi
Faturada en az şu bilgiler bulunur (VUK m. 230):
- Düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası
- Faturayı düzenleyenin adı veya unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası
- Müşterinin adı veya unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası
- Malın veya işin cinsi, miktarı, fiyatı ve tutarı
- Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası
-
Süre ve Belge Türü Kontrolü
Fatura, teslim veya hizmet tarihinden itibaren yedi gün içinde düzenlenir. (VUK m. 231/5) Alıcının e-Fatura uygulamasına kayıtlı olup olmadığı kontrol edilerek belgenin e-Fatura veya e-Arşiv fatura olarak düzenlenmesi sağlanır. Mal ihracatına ilişkin faturalar için 509 Sıra No.lu Tebliğde ayrı düzenlemeler bulunur.
-
Alacağın Kaydı ve Vade Takibi
Düzenlenen faturalar müşteri hesaplarına kaydedilir. Alacaklar vade tarihine göre gruplanarak yaşlandırma raporu hazırlanır; vadesi geçen alacaklar ayrıca izlenir.
-
Mutabakat ve Tahsilat
Müşterilerle dönemsel bakiye mutabakatı yapılır. Faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmemişse bu içeriği kabul etmiş sayılır. (TTK m. 21/2) Tahsilatlar ilgili faturalarla eşleştirilir.
-
Dönem Sonu Değerleme
- Dövizli alacaklar: Yabancı paralar borsa rayici ile değerlenir; bu hüküm yabancı para ile olan senetli veya senetsiz alacaklar hakkında da uygulanır. Borsa rayici yoksa uygulanacak kur Bakanlıkça tespit edilir. (VUK m. 280)
- Şüpheli alacaklar: Koşulları taşıyan alacaklar için karşılık ayrılabilir. (VUK m. 323)
- Değersiz alacaklar: Tahsil imkânı kalmayan alacaklar kayıtlı değerleriyle silinir. (VUK m. 322)
Enflasyon düzeltmesi yapılan dönemlerde parasal ve parasal olmayan kalemlerin ayrımı için Enflasyon Muhasebesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Şüpheli ve Değersiz Alacaklar
| Şüpheli Alacak (VUK m. 323) | Değersiz Alacak (VUK m. 322) | |
|---|---|---|
| Tanım | Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olup tahsili şüpheli hale gelen alacak | Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkân kalmayan alacak |
| Koşul | Dava veya icra safhasında bulunması ya da protesto edilmesine veya yazı ile bir defadan fazla istenmesine rağmen ödenmemiş ve kanunda belirtilen tutarı (25.000 TL) aşmayan alacak olması | Mahkeme kararı veya tahsil imkânının kalmadığını gösteren kanaat verici bir belge |
| Muhasebe Etkisi | Değerleme gününün tasarruf değerine göre karşılık ayrılabilir; teminatlı alacaklarda karşılık teminattan geri kalan kısımla sınırlıdır | Alacak kayıtlı değeriyle silinir ve gider yazılır |
| Sonradan Tahsilat | Karşılık ayrılan alacaktan sonradan tahsil edilen tutar, tahsilin yapıldığı dönemde kâr ve zarar hesabına aktarılır | — |
Sıkça Sorulan Sorular
Fatura Ne Kadar Sürede Düzenlenmelidir?
Malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde. Bu süre içinde düzenlenmeyen fatura hiç düzenlenmemiş sayılır. (VUK m. 231/5)
Faturada Hangi Bilgiler Zorunludur?
Düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası; düzenleyenin ve müşterinin adı veya unvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap numarası; malın veya işin cinsi, miktarı, fiyatı ve tutarı; satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası. (VUK m. 230)
E-Fatura Kullanmak Ne Zaman Zorunlu Olur?
2022 ve izleyen hesap dönemlerinde brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olan mükellefler, ilgili hesap dönemini izleyen yedinci ayın başına kadar e-Fatura uygulamasına geçer. İnternet üzerinden satış yapanlar ile gayrimenkul veya motorlu taşıt alım satımı ya da kiralaması yapanlarda eşik 500 bin TL’dir. (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği)
E-Fatura Mükellefi Olmayan Şirketler Kâğıt Fatura Düzenleyebilir mi?
Kural olarak hayır. e-Arşiv fatura uygulamasına dahil olmayan mükelleflerin faturaları 1/1/2026’dan itibaren tutarına bakılmaksızın e-Arşiv fatura olarak düzenlenir; 2025 yılında bu zorunluluk vergiler dahil 3.000 TL’yi aşan faturalar için uygulanmıştır. Ticari şirketler bilanço esasına göre defter tuttuğundan bu gruptadır. Ticari kazancı basit usulde tespit edilenler ile işletme hesabı esasına göre defter tutanlarda 3.000 TL sınırı 31/12/2026’ya kadar sürer; 1/1/2027’den itibaren bu mükelleflerin de tüm faturaları e-Arşiv fatura olarak düzenlenir. Tebliğde sayılan zorunlu haller dışında kâğıt fatura düzenlenmesi VUK m. 353 uyarınca cezaya konu olur. (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği IV.2.4.3; 573 ve 589 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğleri)
Hangi Alacaklar İçin Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrılabilir?
Ticari kazançla ilgili olup dava veya icra safhasında bulunan alacaklar ile protesto edilmiş veya yazıyla birden fazla istenmiş olmasına rağmen ödenmemiş ve 25.000 TL’yi aşmayan alacaklar şüpheli alacak sayılır. Teminatlı alacaklarda karşılık teminattan geri kalan kısımla sınırlıdır. (VUK m. 323)
Dövizli Alacaklar Nasıl Değerlenir?
Yabancı para ile olan alacaklar borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayici yoksa uygulanacak kur Bakanlıkça tespit edilir. (VUK m. 280)
Müşteri Faturaya İtiraz Etmezse Ne Olur?
Faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmemişse bu içeriği kabul etmiş sayılır. (TTK m. 21/2) Tedarikçi tarafındaki işlemler için Borç ve Ödeme Yönetimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Yasal Dayanak
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 177, 230, 231, 232, 280, 322, 323, 353
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 21
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509) RG 19.10.2019, 30923
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 535) RG 22.01.2022
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 573) RG 12.11.2024, 32720
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 589) RG 31.12.2025, 33124 (5. Mükerrer)
- GİB – e-Fatura Mevzuatı
Faturalama, E-Fatura ve Alacak Takibi hakkında bilgi alın
Formu doldurarak bize ulaşabilirsiniz. Hizmet alanı bu sayfaya göre seçili gelir, isterseniz değiştirebilirsiniz.
