ثبت شرکت
تأسیس سرمایهگذاری مشترک در ترکیه
ساختاربندی سرمایهگذاری مشترک بهصورت شرکت یا بر اساس قرارداد مشارکت، خود قرارداد مشارکت، ارزیابی لزوم تأیید هیئت رقابت، ثبت مالیاتی و راهاندازی امور حسابداری و گزارشدهی.
فرم تماس
نگاه کلی
سرمایهگذاری مشترک (ortak girişim) ساختاری است که در آن دو یا چند شرکت یا شخص منابع خود را برای یک کار یا فعالیت مشخص روی هم میگذارند. در قوانین ترکیه نوع جداگانهای از شرکت نیست. در عمل، یا بهصورت شرکت سهامی (Anonim Şirket) یا شرکت با مسئولیت محدود (Limited Şirket) که طرفین سهامدار آن هستند، یا بهصورت شراکت ساده (adi ortaklık) فاقد شخصیت حقوقی که با قرارداد مشارکت تشکیل میشود، ایجاد میگردد. (قانون تعهدات ترکیه شماره 6098، ماده 620)
شراکتهایی که برای انجام مشترک یک کار مشخص و تقسیم سود آن تشکیل میشوند، در صورتی که درخواست کنند به این شکل ثبت مالیاتی شوند، بهعنوان مشارکت کاری (iş ortaklığı) مؤدی مالیات شرکتها میشوند. (قانون مالیات شرکتها شماره 5520، ماده 2/7) علاوه بر درخواست، شرایط معینی نیز باید احراز شود. مهمترین آنها: دستکم یکی از شرکا باید مؤدی مالیات شرکتها باشد، مشارکت باید با قرارداد کتبی برای تکمیل یک کار مشخص تشکیل شود و طرفین باید در برابر کارفرما (işveren) بهطور مشترک مسئول کل کار باشند، نه فقط بخشی از آن. کنسرسیومهایی که در آنها هر شریک بخش جداگانهای از کار را بر عهده میگیرد، مشارکت کاری تلقی نمیشوند. (ابلاغیه عمومی مالیات شرکتها شماره 1، بخش 2.5.2)
KEYBIZ CPAs & Advisors در زمینه تعیین ساختار سرمایهگذاری مشترک، تأسیس و ثبتنامهای مالیاتی آن و راهاندازی امور حسابداری و گزارشدهی سرمایهگذاری مشترک خدمات مشاوره ارائه میدهد. برای مراحل تأسیس شرکت سرمایهگذاری مشترک، صفحه تأسیس شرکت با مسئولیت محدود و شرکت سهامی در ترکیه ما را ببینید.
تفاوتهای شرکت سرمایهگذاری مشترک و شراکت ساده
| شرکت سرمایهگذاری مشترک | شراکت ساده / مشارکت کاری | |
|---|---|---|
| شخصیت حقوقی | دارای شخصیت حقوقی جداگانه است | فاقد شخصیت حقوقی است (قانون تعهدات، ماده 620) |
| تأسیس | بهعنوان شرکت سهامی یا با مسئولیت محدود در اداره ثبت تجاری (ticaret sicili) ثبت میشود | با قرارداد مشارکت تشکیل میشود. اگر شراکتی که شرایط را احراز میکند درخواست کند، بهعنوان مشارکت کاری مؤدی مالیات شرکتها میشود (قانون مالیات شرکتها، ماده 2/7؛ ابلاغیه عمومی مالیات شرکتها شماره 1، بخش 2.5.2) |
| مسئولیت شرکا | شرکت سهامی: شرکت تنها با داراییهای خود در قبال بدهیهایش مسئول است؛ سهامداران تنها در حدود آوردههای سرمایهای که تعهد کردهاند و تنها در برابر شرکت مسئولاند (قانون تجارت ترکیه شماره 6102، ماده 329). شرکت با مسئولیت محدود: شرکا در قبال بدهیهای شرکت مسئول نیستند؛ آنان آوردههای سرمایهای خود را پرداخت و تکالیف پرداخت اضافی (ek ödeme) و ایفای تعهد فرعی (yan edim) مقرر در اساسنامه (şirket sözleşmesi) را انجام میدهند (قانون تجارت، ماده 573). آنان به نسبت سهم سرمایه خود در قبال مطالبات عمومی که از شرکت قابل وصول نیست یا غیرقابل وصول تشخیص داده میشود، مسئولاند (قانون شماره 6183 درباره نحوه وصول مطالبات عمومی، ماده 35). | جز در صورت توافق خلاف، شرکا در برابر اشخاص ثالث در قبال بدهیهایی که در چارچوب رابطه مشارکت تعهد شده، بهطور تضامنی مسئولاند (قانون تعهدات، ماده 638) |
| مالیات | شرکت مؤدی مالیات شرکتها است | شراکتی که شرایط را احراز کند و درخواست دهد، بهعنوان مشارکت کاری مؤدی مالیات شرکتها میشود؛ برای سایر شراکتهای ساده، تکالیف مالیاتی بر اساس فعالیت و وضعیت شرکا جداگانه ارزیابی میشود |
| پایان | مقررات مربوط به انحلال و تصفیه شرکتها اعمال میشود | به دلایلی مانند تحقق هدف شراکت پایان مییابد (قانون تعهدات، ماده 639) |
فرایند تأسیس سرمایهگذاری مشترک
-
تعیین ساختار
تصمیم گرفته میشود که سرمایهگذاری مشترک بهصورت شرکت یا بر اساس قرارداد مشارکت ایجاد شود. آوردههای طرفین بسته به ساختار انتخابشده تابع قواعد متفاوتی است:
- در شراکت ساده: هر شریک آوردهای به شکل پول، مطالبات، سایر داراییها یا کار ارائه میکند. آورده کار در این ساختار امکانپذیر است. (قانون تعهدات، ماده 621)
- در شرکت سهامی یا با مسئولیت محدود: شرکا سرمایه را بهصورت نقدی یا غیرنقدی آورده میکنند. خدمات، کار شخصی، اعتبار تجاری و مطالباتی که هنوز سررسید نشدهاند، نمیتوانند بهعنوان سرمایه آورده شوند. (قانون تجارت، مواد 342 و 581)
در این مرحله، نسبتهای سهامداری، ساختار مدیریت و تصمیمگیری، تقسیم سود و قواعد خروج نیز روشن میشود.
-
تهیه قرارداد مشارکت
- در شراکت ساده: قرارداد، آوردههای شرکا (قانون تعهدات، ماده 621) و اشخاصی را که شراکت را اداره و نمایندگی خواهند کرد (قانون تعهدات، ماده 637) تعیین میکند.
- در مشارکت کاری: مشارکت با قرارداد کتبی برای تکمیل یک کار مشخص تشکیل میشود. (ابلاغیه عمومی مالیات شرکتها شماره 1، بخش 2.5.2)
- در شرکت سرمایهگذاری مشترک: علاوه بر اساسنامه، قواعدی میان شرکا درباره مدیریت، افزایش سرمایه و انتقال سهام تعیین میشود. در شرکت با مسئولیت محدود، انتقال سهم بهصورت کتبی و با امضاهای گواهیشده در دفتر اسناد رسمی انجام میشود؛ جز در صورتی که اساسنامه ترتیب دیگری مقرر کرده باشد، تأیید مجمع عمومی (genel kurul) لازم است. (قانون تجارت، ماده 595)
-
ارزیابی لزوم تأیید هیئت رقابت
برای تعیین اینکه آیا سرمایهگذاری مشترک تملک محسوب میشود، دو عنصر با هم ارزیابی میشوند: بنگاههای مادر باید بر سرمایهگذاری مشترک کنترل مشترک داشته باشند و سرمایهگذاری مشترک باید همه وظایف یک واحد اقتصادی مستقل را بهطور پایدار انجام دهد. در چنین معاملهای، هر یک از طرفین تملککننده تلقی میشود. (ابلاغیه شماره 2010/4 درباره ادغامها و تملکهای نیازمند تأیید هیئت رقابت (Rekabet Kurulu)، مواد 5/2 و 5/3)
طبق آستانههای بهروزشده با ابلاغیه شماره 2026/2 مورخ 11 فوریه 2026، در صورت تحقق هر یک از موارد زیر، تأیید هیئت رقابت برای اعتبار حقوقی معامله الزامی است (ابلاغیه 2010/4، ماده 7):
- مجموع گردش مالی طرفین معامله در ترکیه از 3 میلیارد لیر ترکیه بیشتر باشد و گردش مالی دستکم دو تن از آنان در ترکیه هر یک از 1 میلیارد لیر ترکیه بیشتر باشد
- گردش مالی دارایی یا فعالیت مورد تملک در ترکیه از 1 میلیارد لیر ترکیه بیشتر باشد و گردش مالی جهانی دستکم یکی از سایر طرفین معامله از 9 میلیارد لیر ترکیه بیشتر باشد
اگر دستکم یکی از طرفین ادغام، یا در تملک، بنگاه مورد تملک، بنگاه فناوری تأسیسشده در ترکیه باشد، آستانههای 1 میلیارد لیر ترکیه درباره طرف معاملهای که مورد تملک قرار میگیرد بهصورت 250 میلیون لیر ترکیه اعمال میشود؛ آستانههای 3 میلیارد و 9 میلیارد لیر ترکیه تغییر نمیکنند. (ابلاغیه 2010/4، مواد 4/1-e و 7/2) در سرمایهگذاری مشترک، هر بنگاه مادری که کنترل مشترک به دست میآورد، با گردش مالی خود بهعنوان تملککننده در نظر گرفته میشود؛ گردش مالی واحدهای تحت کنترل مشترک بهطور مساوی بر تعداد بنگاههای ذیربط تقسیم میشود. (ابلاغیه 2010/4، مواد 5/3، 8/3 و 8/4) طبق رهنمود گردش مالی سازمان رقابت (Rekabet Kurumu)، در سرمایهگذاری مشترک جدیدی که بنگاههای مادر هیچ رشته فعالیتی به آن منتقل نمیکنند، دارایی یا فعالیت مورد تملکی که بتوان گردش مالی به آن نسبت داد وجود ندارد؛ بنابراین آستانه مورد دوم قابل عبور نیست؛ ارزیابی بر اساس گردش مالی بنگاههای مادر و طبق معیار 3 میلیارد لیر ترکیه و هر یک 1 میلیارد لیر ترکیه انجام میشود و خود سرمایهگذاری مشترک جدید بنگاه ذیربط محسوب نمیشود. اگر بنگاه مادر شرکت تابعه یا رشته فعالیت خود را به سرمایهگذاری مشترک آورده کند، آن واحد دارایی یا فعالیت مورد تملک محسوب میشود؛ اگر کنترل مشترک یک شرکت فعال به دست آید، موضوع انتقال همان شرکت است. هنگام ارزیابی آستانه 250 میلیون لیر ترکیه برای بنگاههای فناوری، تنها گردش مالی حاصل از فعالیتها در حوزههای فناوری در نظر گرفته میشود. (رهنمود گردش مالی سازمان رقابت (Rekabet Kurumu Ciro Kılavuzu)، بندهای 12، 27، 29، 31 و 32)
سرمایهگذاریهای مشترک میان بنگاههای مادر که هدف یا اثر آنها محدود کردن رقابت است و همه وظایف یک واحد اقتصادی مستقل را بهطور پایدار انجام خواهند داد، طبق مواد 4 و 5 قانون شماره 4054 درباره حمایت از رقابت نیز ارزیابی میشوند. (ابلاغیه 2010/4، ماده 13/3)
-
تأسیس و ثبت مالیاتی
- شرکت سرمایهگذاری مشترک: در اداره ثبت تجاری ثبت میشود؛ اداره ثبت تجاری (ticaret sicili müdürlüğü) اعلامیه شروع فعالیت (işe başlama bildirimi) را به اداره مالیات (vergi dairesi) ارسال میکند. (قانون آیین دادرسی مالیاتی شماره 213، ماده 153)
- مشارکت کاری: مشارکتی که شرایط را احراز میکند، اعلامیه شروع فعالیت را همراه با درخواست مؤدی مالیات شرکتها شدن به اداره مالیات ارائه میکند. اداره مالیات صالح، اداره مالیات محل مرکز مندرج در قرارداد تأسیس است. (قانون مالیات شرکتها، ماده 2/7؛ ابلاغیه عمومی مالیات شرکتها شماره 1، بخش 2.5.2؛ قانون آیین دادرسی مالیاتی، ماده 153)
- سایر شراکتهای ساده: تکالیف مالیات بر ارزش افزوده، مالیات تکلیفی، مستندسازی و دفترداری بر اساس ماهیت فعالیت جداگانه ارزیابی میشوند.
-
حسابداری و گزارشدهی
تقسیم سود و مالیات در سه ساختار متفاوت است؛ هیچ قاعده قراردادی واحدی درباره همه آنها اعمال نمیشود:
- شراکت ساده: سود و زیان طبق قرارداد میان شرکا تقسیم میشود. جز در صورتی که قرارداد ترتیب دیگری مقرر کرده باشد، هر شریک صرفنظر از ارزش آوردهاش سهم برابری در سود و زیان دارد. (قانون تعهدات، ماده 623)
- مشارکت کاری: مالیات شرکتها به نام مشارکت کاری محاسبه میشود؛ سود هنگام تکمیل کار میان شرکا تقسیم میشود. (قانون مالیات شرکتها، ماده 2/7؛ ابلاغیه عمومی مالیات شرکتها شماره 1، بخش 2.5.2)
- شرکت سهامی یا با مسئولیت محدود: سود سهام تنها از محل سود خالص دوره و اندوختههایی که برای این منظور کنار گذاشته شده، با تصمیم مجمع عمومی و مطابق قانون و اساسنامه توزیع میشود. (قانون تجارت، مواد 507 و 608)
معاملات با شرکایی که اشخاص مرتبط محسوب میشوند، تابع اصل قیمتگذاری عادلانه (emsallere uygunluk ilkesi) است. (قانون مالیات شرکتها، ماده 13) برای جزئیات، صفحات حسابداری و دفترداری و قیمتگذاری انتقالی ما را ببینید.
پرسشهای متداول
آیا سرمایهگذاری مشترک نوع جداگانهای از شرکت است؟
خیر. سرمایهگذاری مشترک یا بهصورت شرکت سهامی یا با مسئولیت محدود که طرفین سهامدار آن هستند، یا بهصورت شراکت ساده که با قرارداد مشارکت تشکیل میشود، ساختاربندی میشود.
آیا برای سرمایهگذاری مشترک تأسیس شرکت الزامی است؟
خیر. شراکت ساده را میتوان با قراردادی تشکیل داد که به موجب آن دو یا چند شخص کار و دارایی خود را برای هدفی مشترک ترکیب میکنند. (قانون تعهدات، ماده 620) اگر شخصیت حقوقی جداگانه مورد نظر باشد، شرکت تأسیس میشود. در این صورت، در شرکت سهامی، سهامداران تنها در حدود آوردههای سرمایهای که تعهد کردهاند و تنها در برابر شرکت مسئولاند (قانون تجارت، ماده 329)؛ در شرکت با مسئولیت محدود، شرکا در قبال آوردههای سرمایهای و هرگونه تکلیف پرداخت اضافی و ایفای تعهد فرعی مسئولاند (قانون تجارت، ماده 573) و ممکن است به نسبت سهم سرمایه خود در قبال مطالبات عمومی که از شرکت قابل وصول نیست، مسئول شناخته شوند (قانون شماره 6183، ماده 35).
مشارکت کاری (İş Ortaklığı) چیست؟
شراکتی است که برای انجام مشترک یک کار مشخص و تقسیم سود آن تشکیل میشود و درخواست میکند برای مالیات شرکتها ثبت شود. (قانون مالیات شرکتها، ماده 2/7) شرایطی مانند موارد زیر اعمال میشود: دستکم یکی از شرکا باید مؤدی مالیات شرکتها باشد، مشارکت باید با قرارداد کتبی برای یک کار مشخص تشکیل شود و طرفین باید در برابر کارفرما بهطور مشترک مسئول کل کار باشند. (ابلاغیه عمومی مالیات شرکتها شماره 1، بخش 2.5.2)
مسئولیت شرکا در شراکت ساده چگونه است؟
جز در صورت توافق خلاف، شرکا در قبال بدهیهایی که در چارچوب رابطه مشارکت، بهطور مشترک یا از طریق نماینده، در برابر اشخاص ثالث تعهد کردهاند، بهطور تضامنی مسئولاند. (قانون تعهدات، ماده 638)
آیا سرمایهگذاری مشترک نیازمند تأیید هیئت رقابت است؟
سرمایهگذاری مشترکی که تحت کنترل مشترک بنگاههای مادر است و همه وظایف یک واحد اقتصادی مستقل را بهطور پایدار انجام خواهد داد، تملک محسوب میشود؛ در چنین معاملهای، هر یک از طرفین تملککننده تلقی میشود. (ابلاغیه 2010/4، مواد 5/2 و 5/3) اگر یکی از آستانههای بهروزشده با ابلاغیه شماره 2026/2 فراتر رود، تأیید هیئت رقابت الزامی است: مجموع گردش مالی طرفین در ترکیه 3 میلیارد لیر ترکیه و برای دستکم دو تن از آنان هر یک 1 میلیارد لیر ترکیه؛ یا گردش مالی 1 میلیارد لیر ترکیه در ترکیه برای دارایی یا فعالیت مورد تملک و گردش مالی جهانی 9 میلیارد لیر ترکیه برای دستکم یکی از سایر طرفین. (ابلاغیه 2010/4، ماده 7) در معاملاتی که در آنها یک بنگاه فناوری تأسیسشده در ترکیه مورد تملک قرار میگیرد، و در ادغامهایی که دستکم یکی از طرفین چنین بنگاهی است، آستانههای 1 میلیارد لیر ترکیه درباره طرف معاملهای که مورد تملک قرار میگیرد بهصورت 250 میلیون لیر ترکیه اعمال میشود؛ برای این آستانه، تنها گردش مالی حاصل از فعالیتها در حوزههای فناوری در نظر گرفته میشود. (ابلاغیه 2010/4، ماده 7/2؛ رهنمود گردش مالی سازمان رقابت، بند 27) در سرمایهگذاری مشترک جدیدی که بنگاههای مادر هیچ رشته فعالیتی به آن منتقل نمیکنند، گردش مالی مورد تملک وجود ندارد؛ بنابراین تنها معیار 3 میلیارد لیر ترکیه و هر یک 1 میلیارد لیر ترکیه اعمال میشود. (رهنمود گردش مالی سازمان رقابت، بند 31) سرمایهگذاریهای مشترک میان بنگاههای مادر که هدف یا اثر آنها محدود کردن رقابت است، طبق مواد 4 و 5 قانون شماره 4054 نیز ارزیابی میشوند. (ابلاغیه 2010/4، ماده 13/3)
آیا میتوان با یک شرکت خارجی سرمایهگذاری مشترک تشکیل داد؟
بله. جز در مواردی که موافقتنامههای بینالمللی یا قوانین خاص ترتیب دیگری مقرر کرده باشند، با سرمایهگذاران خارجی همانند سرمایهگذاران داخلی رفتار میشود. (قانون سرمایهگذاری مستقیم خارجی شماره 4875، ماده 3/a)
سرمایهگذاری مشترک چگونه پایان مییابد؟
شراکت ساده به دلایلی مانند تحقق هدف مندرج در قرارداد مشارکت پایان مییابد. (قانون تعهدات، ماده 639) مشارکت کاری هنگامی پایانیافته تلقی میشود که کار مشترکاً تعهدشده تکمیل و همه تکالیف مالیاتی انجام شده باشد. (ابلاغیه عمومی مالیات شرکتها شماره 1، بخش 2.5.2) درباره شرکت سرمایهگذاری مشترک، مقررات مربوط به انحلال و تصفیه شرکتها اعمال میشود. برای جزئیات، صفحه انحلال و تعطیلی شرکت ما را ببینید.
مبنای قانونی
- Turkish Code of Obligations No. 6098 (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu) Art. 620, 621, 623, 637, 638, 639
- Corporate Tax Law No. 5520 (5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu) Art. 2, 13
- Corporate Tax General Communiqué Serial No. 1 (Kurumlar Vergisi Genel Tebliği, Seri No: 1) Section 2.5.2
- Revenue Administration (GİB) – Corporate Tax General Communiqué Serial No. 1 (1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği)
- Turkish Commercial Code No. 6102 (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu) Art. 329, 342, 507, 573, 581, 595, 608
- Law No. 6183 on the Collection Procedure of Public Receivables (6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun) Art. 35
- Communiqué No. 2010/4 on Mergers and Acquisitions Requiring the Approval of the Competition Board (Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ, 2010/4) Art. 4, 5, 7, 8, 13, Official Gazette 07.10.2010, No. 27722
- Communiqué No. 2026/2 Amending Communiqué No. 2010/4 (2010/4 Sayılı Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ, 2026/2) Art. 1, 2, 5, Official Gazette 11.02.2026, No. 33165
- Competition Authority – Guidelines on Undertakings Concerned, Turnover and Ancillary Restraints in Mergers and Acquisitions (Rekabet Kurumu – Birleşme ve Devralmalarda İlgili Teşebbüs, Ciro ve Yan Sınırlamalar Hakkında Kılavuz) 2026
- Law No. 4054 on the Protection of Competition (4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun) Art. 4, 5, 7
- Tax Procedure Law No. 213 (213 sayılı Vergi Usul Kanunu) Art. 153
- Foreign Direct Investment Law No. 4875 (4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu) Art. 3
درباره تأسیس سرمایهگذاری مشترک در ترکیه بپرسید
برای تماس با ما فرم را پر کنید. فیلد خدمت برای این صفحه از پیش انتخاب شده است و قابل تغییر است.
